Interesse in onze nieuwsbrief?

Tramkade 26 | 5211 VB 's-Hertogenbosch | 085 782 6768 | info@albaconcepts.nl

blog

Waarom circulariteit er niet echt toe doet

Circulariteit, misschien wel het meest besproken onderwerp in de bouwwereld de afgelopen jaren. Het hergebruiken van materialen is een belangrijk middel om de klimaatverandering tegen te gaan. Maar of we vandaag de dag van een circulaire revolutie kunnen spreken? Ik vind van niet. En of die er gaat komen? Ook daarvan ben ik niet overtuigd. Nog niet. Want wie is er in het huidige systeem bij gebaat dat de bouwwereld op zijn kop gaat? En wie of wat gaat die revolutie op gang helpen? Circulaire praatjes vullen geen gaatjes. En het gat tussen de gang van zaken vandaag de dag en het wensbeeld is nog groot!

Het huidige systeem is zo ingericht dat het vaak goedkoper is om het oude weg te gooien en het opnieuw te produceren, dan een nieuwe bestemming te vinden voor het oude. We leven in een wegwerpeconomie. De markt maakt onvoldoende gebruik van de waardevolle grondstoffen uit de te slopen gebouwen. Er zijn veel excuses waarom we vasthouden aan de huidige manier van ontwerpen, bouwen en slopen. De politiek subsidieert nog steeds de vervuilde industrie. Architecten willen dat ieder ontwerp uniek is. Opdrachtgevers hebben meer oog voor de investeringskosten dan de levensduurkosten. En tot slot de bouwers, hier draait het veelal om laagste kostprijs.

Een tijdje geleden was ik aanwezig bij een netwerkbijeenkomst met onder andere circulaire slopers. Daar hoorde ik dat ieder gebouw over enkele materialen beschikt, die opnieuw in te zetten zijn. Opvallend was echter dat het overgrote deel moest worden gezien als restproduct dat rechtstreeks naar de afvalverwerking wordt gebracht. Bij de afvalverwerking wordt bekeken of recyclen financieel rendabel is. Mijn conclusie: de slopers hebben geen enkele trigger in het systeem om het anders te doen.

Ook kwam naar voren dat circulaire beloftes uit het aanbestedingsproces in de praktijk vaak niet worden waargemaakt. Waar wordt ingeschreven met beloftes voor hoge scores op de zogenaamde R ladder, zien we restproducten te vaak de (rest) afvalcontainer in verdwijnen. Want, de (rest) afvalcontainer blijkt de makkelijkste en goedkoopste oplossing. Veel andere restproducten, zoals beton, wordt ‘gedumpt’ onder een snelweg. Dat beton onder de snelweg noemen we vervolgens hergebruik. Volgens mij is dit niet de vorm van hergebruik waarmee we de circulaire revolutie verder vooruit gaan helpen.

Toen één van de slopers de verwachting uitsprak, dat circulair slopen over een jaar of twintig de standaard zou worden spitste ik mijn oren. Waarom zou het over twintig jaar anders zijn? De sloper gaf aan dat we in de toekomst meer losmaakbaar gaan monteren, waardoor oude elementen gemakkelijker opnieuw inzetbaar zijn. Ook was hij van mening dat de technologie zal zijn verbeterd, waardoor een materialendatabase inzicht geeft in de beschikbare materialen en de potentiële afzetmarkt.

Ik hoop dat hij gelijk krijgt, maar ik betwijfel of er daadwerkelijk verandering gaat plaatsvinden. Is de markt bereid om meer te betalen voor bouwen met natuurlijke materialen dan met de traditionele wijze met beton en staal? Welke prikkel is er voor architecten om met meer standaardisatie en losmaakbare verbindingen te werken? En waarom zou een ontwerpteam kijken naar gebruikte materialen als nieuwe materialen voor dezelfde prijs te verkrijgen zijn? Er moet nog veel gebeuren in de aankomende twintig jaar om dit allemaal op te lossen.

In de landelijk erkende methode de ‘MPG’ wordt hout niet beter gewaardeerd dan staal en beton.* De sloper gaf een voorbeeld dat mij de wenkbrauwen deed fronsen. Een in prima staat verkerend houten kozijn met een asbesthoudende kit belandt veelal op de asbest stapel. Dit omdat de stortkosten voor het complete element lager zijn dan de arbeid om de kit te verwijderen. Als de kit wordt verwijderd, blijft er zo’n 5% afval over en win je een bruikbaar kozijn. Dat is toch veel logischer! Zijn de stortkosten van (vervuilde) materialen niet gewoon veel te laag? Of waarom is er geen prikkel die het hergebruik van materialen beloont?

Grotendeels zijn het politieke keuzes die ervoor zorgen dat circulariteit niet wordt beloond, zodat we blijven doen wat we altijd deden. Hoe kan het zijn dat vervuilende partijen zoals bij voorbeeld Tata steel met miljarden worden gesubsidieerd en dat de circulaire revolutie mondjesmaat aanmoddert? Stop de lobby met de vervuilde industrie en gebruik dat geld voor een eerlijk speelveld. Plant bomen, bouw met hout en natuurlijke materialen, schroef ze in elkaar en demonteer ze aan het eind van de levensduur om ze ergens anders opnieuw op te bouwen. Beboet verbranding van afval, stimuleer hergebruik! Zorg dat circulariteit er wél toe doet zodat we kunnen spreken van een circulaire revolutie! Ik doe mee!

*Alba Concepts erkent daarom het manifest: een eerlijk speelveld voor een duurzamer Nederland.